Bij veel van de keuzemogelijkheden die je dagelijks online tegenkomt krijgt een specifieke keuze extra aandacht. Kijk maar eens naar de opties als je een nieuw telefoonabonnement afsluit of een nieuw energiecontract. Een bepaalde optie is al voor je geselecteerd. Waarom doen bedrijven of instanties dat? Hoe werken die vooringevulde keuzes of defaults? Als we ze namelijk beter begrijpen kunnen we ze ook inzetten om duurzame keuzes te stimuleren. In dit artikel lees je meer over het effect van de default.
Wat is de default?
De ‘default’ optie is iets dat we in het Nederlands kennen als de standaardoptie. Het is de keuze die vooraf is geselecteerd en overkomt als de standaard, als normaal en vanzelfsprekend. Vaak vinden we het prima om die standaardoptie te volgen omdat ons brein de veronderstelling doet dat het een goede keuze is. Een expert zal deze standaardoptie vast bewust en met goede intenties voor ons geselecteerd hebben. Door de default te kiezen, of beter gezegd iets anders niet te kiezen, besparen we onszelf moeite en energie. Mensen gaan meestal voor de standaardoptie wanneer ze geen duidelijk voorkeur hebben of het niet helemaal zeker weten. Voorbeelden van standaardopties zijn:
- De instellingen van een app of je laptop.
- Dag en tijdstip van je pakketbezorging.
- Het bedrag dat je kan doneren.
- Het internet + tv abonnement dat je afsluit.
- De databundel van je telefoon.
Hoe werkt de standaardoptie in keuzes?
Met een standaardoptie kun je keuzes richting geven en het aantal genomen keuzes beïnvloeden. Vooral in situaties waar mensen beslissingen op de automatische piloot nemen kan een standaardoptie helpen, denk daarbij aan de momenten waarop we weinig tijd, energie of mentale ruimte hebben. Je hoeft namelijk minder te doen en minder na te denken om een keuze te maken. De default bespaart je uitzoekwerk, vergelijken, twijfel en keuzestress. Omdat we in het dagelijks leven veel keuzes onbewust, intuïtief en gedachteloos nemen kun je met een standaardoptie een gewenste gedrag stimuleren. We volgen in die situaties namelijk eerder de standaardoptie. Bovendien ervaren de meeste mensen een standaardoptie als prettig omdat ze keuzevrijheid behouden.
Zo kun je een standaardoptie creëren:
- Vink een optie van te kiezen producten alvast aan.
- Plaats een optie vooraan of op de meest aantrekkelijke plek.
- Bied iets aan en zorg dat iets anders kiezen extra handelingen vergt.
- Richt een omgeving zo in dat een keuze logisch voelt en andere keuzes onprettig.
Default opties op menukaarten hebben impact
In een restaurant presenteert de menukaart je de opties van gerechten om uit te kiezen. Je bekijkt ze rustig, bedenkt waar je zin in hebt en maakt je keuze. Je hebt je bestelling bewust en rationeel gedaan. Toch? Niet helemaal. Onderzoek toont aan dat het ontwerp van een menukaart impact heeft op de gerechten die we kiezen. Welke gerechten staan vooraan? Welke worden aantrekkelijker gemaakt? Wat komt over als de specialiteit en wat zijn bijgerechten? Allerlei elementen spelen een rol die jou, de bezoeker, een gevoel geven over wat de standaardopties zijn voor dit restaurant.
In een onderzoek gedaan door ProVeg International (2023) blijkt dat als de plantaardige gerechten niet gescheiden van de andere gerechten op de menukaart staan, maar gemengd tussen vlees- en visgerechten, ze dan 86% vaker gekozen worden. Staan de plantaardige opties daarnaast ook nog eens in een apart kopje op de menukaart dan stijgt de keuze voor vega nog iets meer. En ook in andere onderzoeken (Taufik, Reinders) is aangetoond dat als vegetarisch de standaardoptie is die gerechten dan vaker gekozen worden door klanten. Zelfs als het gaat om een verrassingsmenu, waarbij klanten vooraf minder informatie hebben, blijft de standaardoptie effect hebben op onze keuze en kiezen klanten vaker plantaardige gerechten.
Restaurants kunnen de keuze voor plantaardige gerechten verhogen door het volgende te doen met hun menukaart:
- Plaats plantaardige gerechten tussen de andere gerechten.
- Geef plantaardige gerechten aanvullend nog extra aandacht in een aparte sectie.
- Bied je gangen-menu’s aan naast je a-la-carte? Maak ‘m standaard vegetarisch.
De standaardoptie in het vervoer veranderen
Wereldwijd wonen steeds meer mensen in steden, en die groei zet nog wel even door. Dat betekent meer verkeer, meer parkeerplaatsen, meer files én meer uitstoot van broeikasgassen en fijnstoffen. Tenzij we daar iets aan doen. Lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit zijn oplossingen die steden duurzamer, schoner en goed bereikbaar kunnen maken. De uitdaging is alleen dat we onze samenleving vooral hebben ingericht voor de auto. Het is de standaardoptie. Veel Nederlanders geven dan ook aan dat autobezit niet per se een vrij keuze is, maar noodzaak (KiM). Willen we andere vervoersmiddelen stimuleren dan helpt het om die aantrekkelijker, makkelijker en logischer te maken. En de huidige standaardoptie misschien iets minder prettig, aldus KiM. Zij noemen voorbeelden als: minder parkeerplekken, betaald parkeren, autoluwe straten en omrijden. Tegelijk kun je dan fietsers meer ruimte en betere stalling geven en bestemmingen beter bereikbaar maken met OV.
Hoe kunnen we duurzame keuzes stimuleren?
Het stimuleren van meer duurzame keuzes vraagt om veel aanpassingen. Het beter inzetten van standaardopties is één van die aanpassingen. Vooral in situaties waar we weinig tijd, energie of mentale ruimte hebben om beslissingen te nemen is het waardevol om te bekijken wat we nu voorselecteren als keuze en wat er anders kan. Denk daarbij aan de producten die we aanbieden in de supermarkten, de keuze in materialen in de bouwmarkt als we isolatie in huis (laten) verbeteren, bereikbaarheid van belangrijke bestemmingen in ons dagelijks leven of het aanbod van kleren en een reparatie-service in (web)winkels. Als de standaardopties duurzaam zijn dan gaan meer mensen duurzame keuzes maken.
Bronnen:
- ProVeg International, 2023 – What’s on the menu?
- Taufik et al. 2022 – Implementing a menu-based default nudge.
- Reinders et al (WUR), 2023 – Reducing meat consumption in restaurants.
- KiM, 2022 – Het wijdverbreide autobezit in Nederland.
- CROW, 2020 – Handreiking mobiliteit en duurzame gebiedsontwikkeling.
- Valkengoed et al. 2022 – Effective interventions pro-environmental behavior.
